Connect with us

Ekskluzive

Blockchain në E-Qeverisje

Blockchain në E-Qeverisje

Në hulumtimet që tashmë e një kohë të gjatë kam bërë po mundohem që përmes rezultateve apo mendimeve konkrete të arritura të i paraqes në mënyrë kronologjike nga fillimet, ndikimet e të rejat e fundit në teknologji të dala nga kërkimet & zhvillimet e botës shkencore. Gjithashtu një pjesë e këtij artikulli i dedikohet edhe mundësisë së zhvillimit dhe integrimit të këtyre të rejave të fundit teknologjike në Qeverisje Elektronike të njohur në gjuhën angleze si E-Government, për dhënie të shërbimeve.

Sot në zhvillimet e mëdha teknologjike të cilat po ndodhin çdo ditë e më shumë kemi në dispozicion për përdor vegla të ndryshme për detyra apo qëllime të ndryshme. Sfidë po shihet të jetë zgjedhja e tyre sipas rasteve të përdorimit që kemi për qëllim, të cilat do të i shtonin vlerë pozitive idesë apo projektit tonë që do zhvillohet ose është në përdorim. Jemi me fat që në vitet e fundit kërkimi & zhvillimi kanë sjellë në jetë teknologjinë më të re të quajtur në gjuhën angleze Blockchain (URL https://blockgeeks.com/guides/what-is-blockchain-technology/ ).

Impakti i Blockchain

Kjo teknologji në vitet vazhdim ka potencial dhe qëllim ndryshimin e të bërit biznes në disa fusha të Teknologjisë Informative (më tutje: TI) Web, Cloud, Big data etj. Thënë më mirë me fjalë tjera mund të krahasohet njësoj si medium i parë digjital për vlerën (ang. value) me Internet-in që ishte mediumi i parë për informacione. Mirëpo kësaj radhe kjo teknologji ka implikime të mëdha për biznesin dhe korporatat.

Ndikimin më të madh do ta ketë tek industria e shërbimeve financiare, duke ulur shumë shpenzimet dhe kompleksitetin e transaksioneve financiare, njëkohësisht paralel me tregun e aksioneve (ang. stock market) duke krijuar një treg të ri në botë ai i botës digjitale. Në fakt ka më shumë në këtë fushë se sa po shfaqet kjo tash e disa vite po dëshmohet më shumë nga ekspertët e blockchain, të cilët po ofrojnë dëshmi të forta që teknologjia blockchain mund të transformojë biznesin, qeverinë dhe shoqërinë në disa mënyra të ndryshme nga deri më tani dhe koncepte më të thella.

Regjistrat Elektronik & integriteti i transaksioneve

Sipas standardeve ndërkombëtare (ISO 2146:2010 Information and documentation — Registry services for libraries and related organizations) me Regjistra Elektronik nënkuptojmë regjistra që veprojnë në një rrjetë për të siguruara informacion në lidhje me palët, aktivitetet dhe shërbimet të nevojshme nga organizatat për të menaxhuar koleksionet e tyre dhe për të ofruar shërbime si informacione dhe dokumentacione nëpër një varg të aplikacioneve dhe domain-ve. D.m.th. kemi regjistrat nacional (apo shtetëror) të cilët përmes data elements paraqesin të dhëna të ndryshme që ruhen tek regjistrat p.sh. Regjistri Civil i cili ruan të gjitha të dhënat për qytetarët e një vendi etj.

Një nevojë e rëndësishme është që të mendojmë për transaksionet ku integriteti i tyre, dokumenteve ose të dhënave që paraqesin janë në pikëpyetje për të kuptuar implikimet negative sociale dhe ekonomike që mund të jenë si shkak i mungesës së integritetit.

Sipas një artikulli publikuar gjatë vitit 2017 nga z. Mehis Drejtor i Qendrës për Regjistrat dhe Sistemet e Informacionet në Estoni, paraqet në mënyrë të qartë se si teknologjia blockchain mund të ofroj siguri dhe kontroll për regjistrat elektronikë (URL https://e-estonia.com/blockchain-security-control-for-government-registers/ ).

Blockchain është ndërtuar me bazë të kriptografisë dhe teknologjisë së librave apo regjistrave të shpërndarë (ang. distributed ledgers), që ofrojnë një integritet të padiskutueshëm të të dhënave. Ka një potencial të ndërveprimit me qeverinë dhe verifikimin e autenticitetit të çdo gjëje.

Identifikimi i kërkesave apo nevojave për përdorim të kësaj teknologjie të re blockchain duhet bërë përmes procesit të vlerësimit të organizatës ose qeverisë. Ky proces i vlerësimit duhet të ketë parasysh dy faktorët teknikë dhe organizativë sepse të dy anët përcaktojnë suksesin ose dështimin e zgjidhjes së ofruar. Një referim për këtë çështje mund të marrim edhe tek korniza e COBIT e cila përcakton qartë të gjithë procesin e vlerësimit të organizatës ose qeverisë për identifikimin e kërkesave apo nevojave deri tek ofrimi i një varg seri të zgjidhjeve përmes përdorimi të veglave e metodave të ndryshme.lockchain është ndërtuar me bazë të kriptografisë dhe teknologjisë së librave apo regjistrave të shpërndarë (ang. distributed ledgers), që ofrojnë një integritet të padiskutueshëm të të dhënave. Ka një potencial të ndërveprimit me qeverinë dhe verifikimin e autenticitetit të çdo gjëje.

Komponentet e blockchain ekosistemit

Nga perspektiva teknike e komponenteve që mund të ofrohen nga teknologjia blockchain janë: regjistrat e shpërndarë (ang. shared ledger), kontratat e mençura (ang. smart contracts), pagesa në kohë reale, Consensus Algorithm dhe Virtual Machine.

Kemi shumë raste ku do të mund të ofronim shërbime publike ose private për qytetarët dhe bizneset, një ndër to do të mund të ishte edhe rastet si në vijim:

Rasti parë: kur Qytetari bënë kërkesë për pajisje me ID digjitale duke prezantuar ID dokumentetet ekzistuese dhe verifikimi i tyre nga zyrtari në agjencinë qeveritare.

Rasti i dytë: p.sh. aplikimi për regjistrim biznesi nga qytetari duke prezantuar ID digjitale dhe dokumente tjera etj.

Shpresojmë edhe në të ardhmen që edhe vendi i ynë të konsideroj këtë mundësi e arrij nivelin e tillë të ndjekjes së trendëve botërorë teknologjikë në shfrytëzimin e avancimeve e krijimeve të reja. Një ndërveprim i tillë është i mundur edhe përmes përdorimit të teknologjisë blockchain.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ekskluzive

Ja tarifa që u pagua për transferimin e 1.1 miliardë dollarëve në Bitcoin

Ja tarifa që u pagua për transferimin e 1.1 miliardë dollarëve në Bitcoin

Një balenë kritpografike zhvendosi 1.1 miliardë dollarë në Bitcoin duke paguar një tarifë transaksioni prej vetëm 83 dollarësh.

Transaksioni i cili u realizua më 14 Janar shikoi 124,946 bitcoin të zhvendosen për një tarifë prej 0.0096 për bitcoin.

Edhe pse arsyet e kësaj transferte nuk dihen, një përdorues i Reddit pretendon se erdhi nga një portofol i ftohtë në Bitfinex. Andaj mund të jetë thjeshtë një shkëmbim ose rialokim i parave.

Nuk është hera e parë që transaksione të kësaj magnitude realizohen. Në Shtator u raportuar se një tjetër balenë zhvendosi 94,504 bitcoin duke paguar 700 dollarë. atë kohë kjo sasi bitcoin kalonte 1 miliardë dollarët.

Pavarësisht se kriptomonedha është ende larg adoptimit në masë, transaksione të tilla vetëm nxjerrin në pah një prej aspekteve më pozitive dhe pikave më të forta të kriptomonedhave, diçka e cila nuk ka për tu pranuar kurrë nga bankat. /PCWorld Albanian

Continue Reading

Ekskluzive

Çfarë është politika e re e privatësisë së Google dhe pse është e rëndësishme?

Çfarë është politika e re e privatësisë së Google dhe pse është e rëndësishme?

Google tha se së shpejti do të implementojë disa standarde të reja privatësie të cilat do të kufizojnë përdorimin nga palët e treta të një mjeti dixhital të njohur si “cookie.”

Këto mjete përdoren për të gjurmuar aktivitetin në internet të përdoruesve duke ndihmuar publikuesit të shënjestrojë audienca të caktuara me reklama.

Firmat teknologjike janë përballur me presione kohët e fundit pas thyerjeve të ndryshme të sigurisë. Por analistët besojnë se lëvizja e fundit i jep Google më shumë kontroll mbi tregun e reklamave ku aktualisht është një lojtar madhor.

Alphabet, kompania mëmë e Google, shumicën e të ardhurave i gjeneron nga reklamimi. Për ta bërë reklamimin më të personalizuar, shfletuesit grumbullojnë sasi të vogla informacioni me të cilat mund të krijojnë profile të pëlqimeve dhe sjelljeve online të përdoruesit.

Çfarë janë “Cookie-t”?

Cookie-t janë mjete dixhitale nëpërmjet të cilave gjurmohet aktiviteti në internet i përdoruesit. Kjo pjesëz e vogël të dhënash ruhet nga shfletuesit si Google Chrome dhe Apple Safari ndërsa përdoruesit shfletojnë në ueb.

Ata regjistrojnë informacione si uebsajtet që kemi vizituar, gjërat që i kemi ruajtur në një shportë blerjesh online apo informacione të vendosur nëpër formularë të ndryshëm online si emra dhe fjalëkalime.

Kompanitë përdorin këto të dhëna për të mësuar më shumë rreth përdoruesve në internet. Publikuesit e uebit i përdorin për të mësuar çfarë reklamash duhet ti dërgojnë një personi të caktuar.

Politika e re e njohur si “sandbox-i i privatësisë” do të thotë se palët e treta që shesin reklama duhet të kërkojnë informacionin përmes Google rreth përdoruesve dhe audiencave që synojnë të shënjestrojnë.

Por kritikët thonë se ky është një avantazh për Google dhe e bën tregun më pak të konkurrueshëm dhe më pak të sigurtë.

Apple ndërmori hapa për të kufizuar aksesin e Cookie-ve dhe rritur privatësinë në 2017-ën me bllokues inteligjentë gjurmimi përdorur nga shfletuesi Safari.

Menjëherë pas lajmit vlera e aksioneve të kompanive të kësaj industrie ra. Google tha se politika e re do të implementohet në dy vitet e ardhshme ndërsa ky plan është bërë i ditur që prej Gushtit 2019.

Cookie-t janë përdorur nga shfletuesit prej mëse dy dekadash por sulmet e fundit të sigurisë kanë shtuar shqetësimet rreth sasisë së të dhënave që këto mjete dixhitale grumbullojnë. /PCWorld Albanian

Continue Reading

Ekskluzive

Në 2019-ën u shpenzuan 120 miliardë dollarë në aplikacione e lojëra

Në 2019-ën u shpenzuan 120 miliardë dollarë në aplikacione e lojëra

Industria e aplikacioneve mobile gjeneroi mbi 100 miliardë dollarë të ardhura në 2020, një rritje e konsiderueshme krahasuar me 86 miliardë dollarë në 2019-ën sipas App Annie.

Këto statistika App Annie i publikoi si pjesë e raportit State of Mobile 2020 i cili tregon impaktin e mobilitetit në ekonominë globale.

Bazuar në të dhënat e tij, mësuam se lojërat gjenerojnë 72% të shpenzimeve në dyqanet e aplikacioneve. Shpenzimet e lojërave mobile ishin 2.4 herë më të larta sesa ato në lojërat për PC dhe Mac dhe 2.9 herë sesa në konsola.

Shkarkimet globale ishin 204 miliardë në 2019-ën, 45% më shumë sesa tre vite më parë dhe 6% krahasuar me 2018. Në total u shpenzuan 120 miliardë dollarë në 2019-ën ku mesatarisht çdo përdorues kaloi 3.7 orë në ditë në pajisje mobile. Deri më 2023, App Annie tha se industria mobile do të kontribuojë 4.8 trilionë dollarë në GDP globale.

App Annie vuri theksin tek kompanitë si Uber dhe Alibaba të cilat janë të fokusuara vetëm në pajisjet mobile dhe patën një IPO deri në 6.5 herë më shumë sesa kompanitë pa fokusin në pajisjet mobile.

Reklamuesit pritet që në 2020 të hedhin 240 miliardë dollarë të ardhura, 26% më shumës esa në 2019. Së fundi abonimet përbënin 95% të të ardhurave. /PCWorld Albanian

Continue Reading

Trending